الـفبای زبان بلوچی

(نۏکڃن سال و نۏکڃن بهارگاه پَه دِراهِـڃن بـِـرات و

گــُهار وسَـنـْگـَتان مبارک بات )

شباهتها وتفاوتهای  زبان بلـُـۏچی با لهجه ی کـَهْنـۏج؛

جیرفت ومَنـُۏجان  : با ترجمه فارسی :   ◄  ▼

 (1.کلمه اوّل بلوچی2. کلمه دوم لهجه ای از ...)

قسمت(اوّل)

پَپُک= خَـمَلـَک:◄دانه ی خرمایی که هنوز نارس است امّا

اگرخورده شود مزه ی خوبی می دهد ونرم است.

بــِـرات یا بـِـراس = بــِـرار ◄برادر

 وَپْـتـَه =خَوْتِه ◄خوابیده است( فعل ماضی نقلی سوم شخص مفرد)

شـُتـَی= رَوْتی: رفتی؟ دوم شخص مفرد ماضی ساده

لـَکـُشانـْکی= لـَمُشاکی ◄سُرسُره بازی

کـَهنـۏ/kahnöw/◄ کهنوج

مَنـۏجــُون/manöwǰon/◄منوجان

من = مُــو/ mo / (ضمیر اوّل شخص مفرد)

بڃچارَگ / bёhčārag /= نامُرا ◄ بیچاره؛ مظلوم

نا : هُرْماگ= رَطـَب= ◄خرما

دَرآتـْک= دَر یَـه:◄ ظاهرشد؛ آمد(فعل)

 نـَیاتـْکـَئ= نیَهْـتـَئ ◄نیامدی(فعل نفی)

بڃگاه= پَـسینی◄ بعدازظهر؛عصر(قید زمان)

اِدا /edā  /= اِتِـڃ/ etёh /◄اینجا(ضمیر اشاره به نزدیک)

وۏدا/ vöwdā / – آدا/  ādā / = آتِـڃ/  ātёh / ◄آنجا

(ضمیراشاره به دور)

پَگـّاه =بَـیُـوم◄صبح زود بیُـمی = امروز صبح زود

نــَزانــُـن= نادونــُـم ◄نمی دانم(فعل نفی)

لیوّار= پـۏهیل◄سِـپـِسْتون ؛ درختی گرمسیری(اسم ساده)

چَه کارا کـَپْتـَه: ای کار کـَوْتـَه:◄از کار افتاده است(عبارت فعلی)

 گـُشـْنـَه= شُدیگ= گـُژْنـَگ◄گرسنه(صفت بیانی مشتق)

مَزَن = گــُزِر◄بزرگ(صفت بیانی ساده)

بَچَلـَک=چُکـُّلـَک: چوکــَّـلـَـک ◄لات ولوت ؛بی سروپا

جَوُهْنـُهْن=جُوانا ◄ جوانان

اَگ‍ــُپْـتی= گـُوَشـْتی = گـُشـْتی ◄گفت(ماضی ساده)

کاوار=کاپَر◄کـَپَر آلاچیق مانندی که هم رویش می خوابند وهم

از سایه اش استفاده می کنند

بـَچَک = یارو  ◄پسر

جَنِک یا دوهْتـَگ = بادوهْت یا بادو ◄دختر▼

اَدیسْـتیِ=دیسْـتی= دیتــّی◄دیدش(فعل با ضمیر متصّل)

لـۏ̈طِـتی/löwŤetī  /= اوَیـْتی/  aveitī/ یا  وَیـْتی◄می خواست

پڃسَری دَوْر = دَوْرپڃشیِ ◄زمانهای قدیم وگذشته

وَهْدان/vahdān  / =پڃـشـْتِـرُن/  pёhšteron/◄:▼

قدیما زمانهای دور وگذشته ها(قید زمان)

کـَوْم و خڃشی/xёhšī  /= قوم خـڃشی◄قوم وخویشی

 گـَپـّان = گـَپــُـون◄سخنان(اسم؛ جمع)

گـُشُون: شین= اَگــُـم◄می گویم؛میگــَم(مضارع اخباری)

آتـْکـَگـُون:یَهْتـَگـُون= یهتـَروم◄آمده ام(ماضی نقلی)

کـَیْـتِـن = اَیا◄می آید(مضارع اِخباری سوشخص مفرد) 

زانــَئ= اَدونی◄ می دانی؟

کـَـنـَگــَـتـَنـْتّ = اَکِـرْشــُن ◄می کردندیا داشتند می کردند

ماضی استمرای ومستمر

 چَه تِریشـْتِنان  = ای نـَریگون = ◄ از بزهای نر

 شـَنِکان = کـْهْرَهُون◄بزغاله ها

گــُلها و بـُـتـّه های دستْ ساخته ازنخ گـُلْ مانند◄ پُلّ وسینْگار= پُلـْپُلاوۏک

َ پیرزالان= پـیـرَه زالـُوهْـن◄پیره زنان

مهمان = مِهْمُون

 چانـْگال= چَـنـْگال◄خرمایی که با نان درهم مخلوط شده باشد

 نِشـْـتـَگــَنـْتّ= نِشـْـتــَرِن◄نشسته اند(ماضی نقلی سوم شخص جمع)

مَردڃنان/ mardёhnān /=مَردُون / mardon / ◄ مردان

گـُشُون= بُگـُوم◄می گویم(مضارع اِخـْباری)    

 مَرْدُونْ=مردان◄مردها(اسم؛ جمع)

 جَنڃنان: زَنـُون=◄ زنان  شَپْ= شـَوْ◄شب

 رُۏچان= رُۏزُون◄روزها   اِنـْشپی= اِمْشـُو:◄ امشب

شَپان= شـَوُن/ avonš /◄شبها    آپْ= یاوْ◄آب 

اُشْتِر/ošter /=اِشْتِر/ شتر : ešter    اُشـْتِران=اِشتِرُون◄شترها                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                 

 لـَیْبان= گـُوازِیـُون=  بازیها

از آن چاهها◄ چاهُـون    چَه آ چاتانْ= ای آ چاهُون

  گـُشَگایـِتـَنْتّ = اگـُفـْشـُن◄داشتند می گفتند    هَـنّی= هـَلا ◄حالا

   یَـکــَّــوا=سَـوایی◄فــُـرادا = تک وتنها؛منظوربه تنهایی ؛

  به ..... پرداختن