حیات وحش بلوچستان:اسم بلوچی جانوران؛اسم بلوچی پرندگان و خزندگان ؛ به زبان بلوچی

اسم  بلوچی جانوران ؛ اسم بلوچی پرندگان؛خزندگان؛حیاتِ وحش بلوچستان

و سایرِموجودات در طبیعت ومحیط بلوچستان به زبان بلوچی:

دَجُک(daǰok)  = جوجه تیغی▼

سیکـُـنْـڌ( sī konĎ)▼= نوعی دیگر از جوجه تیغی وخارپُشت

پُـلـَـنگ polang= پلنگ▼

شڃـر(šëhr) = شیر:▼

بـَـبْـرbabr :▼

گــُـراز:▼

هَـپْـتار( haptār )= کــَـپْـتار▼

گامڃش( gāmëhš ) = گاومیش▼

چُـگـْـبَـر=بَکــْـشۏشـَگ ؛ کنایه ازانسانهای جنگلی و وحشی

دله؛سیاه گوش؛▼پشِّک کوهی ؛کانْگرو

  هیکّ یا هوکّ = خوک▼

رۏباه( rӧwbāh )=روباه▼

پـیلّ = فیل▼

اُشتـِــر  = شتر▼

گـۏک( gӧwk) = گاو ▼

 گـۏرَهــَـر ( gӧwrahar)= گورخر▼

تـۏلــَـگ( tӧwlag)= شغال▼

پُشـَـنْـز(pošanz) = نوعی از پلنگ اما ضعیف تر▼

 گــُرْکْ GORK▼= گرگ

زومّ یا زیمّ = عقرب▼

سبز کــَـباهُک▼( sabzkabāhok) = سبز قبا

کــُـلی = بلبل خرما▼

  آپانْبُـڌو یا  بَـــ̈ط = مرغابی یا اُردک▼

کـۏکــَـلّ (kӧwkall)= نوعی اردک؛ غاز▼

کــَـنْـگ = حواصیل ؛ مرغ ماهی خوار▼

لــَـپـۏک( lapӧwk) ▼=نوعی اردک که درشالیزارخودش را

مخفی نگه می دارد؛پرنده جیرفتی

سَگارو▼=( دُراج) نوعی پرنده شبیه اردک؛چور

کانْـکــَـژّ = زاغ▼

پی پَلاستــُک ▼ = پرستو

سیچّانـَـگ = کورکور

بو (bū) = جغد▼

مۏرمُرگ(mӧwrmorg) ▼:تاهوس(tāhūs)=طاووس

چاهیگ = کبوتر وحشی▼

مـیــ̈طّـو▼ = طوطی (mī ŤŤū )  

پُگــَـل وار ▼= ماهی خوار

زردگــُـوَر▼ = زردسینه=زردگـُوَل

کـۏهی کــُـرۏس▼(kӧwhī  korӧws )=هُدهُد

گــُـوَراگ▼= کـَلاغ

 جـِنـْگ = جوشْک : چُگــُک▼ = گنجشک

مُکـُـنْــ̈طـُک(mokonŤok) نوعی مورچه درشت اندام

بڃنـَه مَکِسْک  bëhnamakesk))= زنبور عسل

کاکرۏس (kākorӧws) = سوسْک

دَنْدِسْک = زنبورزرد

زَهْمْ جَنْ = zahmǰan= آخوندَک

مَدَگْ  madag==   ملخ

کــُـلّ = نوعی ملخ

پــِرِّک = perrek = سنجاقک

مَکِسْک makesk = مگس

مُلّاهو = پروانه

کــَـــ̈طــَـگــَّـر و سڃسیگ و کـَـپـِنـْجـِّـر▼= باقرقره گندمی وتیهو

گــۏج gӧwǰ ▼ =  مارمولک = بزمچه

باگار =▼جکوی درختی

▼ چــِـرْتِک و رَئـیسُّـک = توکای آبی ؛نوعی سسک

شِکاریگ =▼ عقاب طلایی

اُشتِـرمُرْگ = شترمرغ

کــَـپُــۏت( kapӧwt)  =▼ قـُمری

كُرۏس:/koröws/ خروس

سُهْـرْ دُمْبُک = کمرکولی▼= سهره دمگاه زرد؛دُم سرخها

کــَبْگ و آهوگ یا آسْک▼ = بز کوهی ؛ آهو▼؛ کبک

 کۏهی گــُـوَرانْــڌ و آهوگ▼ = کل وحشی نر

سارْم = سار

سُهردُمبَلـُک = دم سرخ معمولی ؛کمرکلی کشمیری

بَـــرُک ▼= سسک

کۏهی کـــَـرْگــُـشْک = ...▼ خرگوش وحشی ؛غیراهلی

سڃسیگی چُکّ  و زَهگ =▼ جوجه ی تـیـهو

گانـْـڌو ( gānĎū)▼= تِمْساح

کۏهی گۏج ( kӧwhīgӧwǰ)▼  = خاردم

تیر مار▼

▼گــَــرّ یا کُه گـَرّ = مارزنگی

 شاتــۏل( šātӧwl) یا شاتــۏ =▼مرغِ  یا کریم ؛ موسی کو تقی

کــَـلات (kalāt )▼ = قلعه

اَپْـس یا اسْپ▼ = اسب

اَژدِیا▼ = اژدها

پاگاس (pāgās) = دُلفین

 شادی▼ = میمون

  شـَـپْ چَلـَـتــُک▼ = خـُـفـّاش

سِیَه مار(seyahmār)▼ =مارکبری؛ افعی

تــَـلار(talār)▼= صخره

 ̈طـیــ̈طیاسْک یا ̈طـیــ̈طی( Ť ī Ť ī)=دیدومک:نوعی لک لک▼

 ̈طـیلـّو= مرغ آب وگِل؛خروس کولی

پُـگــَـل ؛ پُگــُـل یا پَــ̈طـّک =▼ قورباغه

ماهیگ▼ = ماهی

تــَـگــَـس = خرچنگ

ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
مثنوی وطن
ازصفحه 143 کتابم : دستور بلوچی ؛ فارسی
سال نشر 1381-انتشارات اساطیر- تهران-تیراژ: 3000جلد

وطن
1) وطن رۏچِـن وطن ماهِـن خدایا * وطن نازُکْ تَـوارڃ بو پَـه ما را

2) وطنْ آرامِشَـئ جاهِـنْ پَه مـردانْ *تَنَکْ چَمّڃـنْ لـَبڃ داری پـَه مَـردان

3) عجب وَشـَّـنْ تَهی لِمْبوتَهی مَچّ *مَنی فَـرْشَـن تَهی کۏه وتَهی کـَچّ

4) تَهی نـۏد و تَهی جَمْبَـرتَـهی ساز *کجا کِـلـَّن مَنا راحت تَهی ناز

5) دِلـَئ یادان کـَـدڃـن چُـکـَّـئ پَه دَنْتانْ *مَنی عِـشْکا کـَـدی سِنْدَئ گـۏن لُـنْــ̈طانْ

6)گـَنۏکِـنْ دلْ پَما نَرْمڃـنْ کـَپۏتان *پَه بِچْکـَـنْدان پَما سبزڃـن بَـرۏتان

7) مَنی جنّت هـَما هُـشْکڃن دِرَچْکان *وطن پُـلّـِنْ چَه ما پُـلّڃـنْ بَچَکـّان

8) عجـبْ گـَـزّوکـَهیرَنْ تیّ وطن جان *عجبْ شِردڃن ڌگارنْ تیّ وطن جان

9) تَهی جَـمْبَـرْ چَه گـۏدامان وَرَنْ شیر *تَهی عاشک چَه تیّ چَـمّانْ وَرَنْ بـیر

10) وِری وِیْری بِیوتی پولْ؛love یـــو * عجب زڃـبا تَهی باغ وتَهی جـــو

11) تمنّای دل ما را تودیدی؟! *چَه مَـئ باغا گـُل وپُلّڃ نچیدی؟! 

12) دل شیدا ازآن بویت چه گوید؟ * اگرگوید به جز غُصِّه چه روید؟! 

13) صدیقی یا عزیزی یا حبیبی *بکن رحمی بشو بر دل طبیبی 

14) گـُـشُـنْ شَـیْرڃ پَه تهران وپَه شیراز * وطنْ مَـیْگِنْ چَه گرگان وچَه سرباز

15) وفای زاهدانیّان پَه من گـَـنْجْ *مَنی دوری شَه تَوْ بوتـَّـه دلَـئ رنج

16) گـَـنۏکـِن دل پَه ما دیداریاران  * پَه ما مِهْروپَه ما برف ڌَ گاران

17) تـَهی کوچَه مَنی یاتان دمادم!!  * شَه تیّ جانا وفاداری مَـبا کم!!

18) شَپَـئ دلْ نڃکشهرا بَن عجب وَشّ  * نَه بُهتـان ونه غیـبَت بی نه گِرْکـَـشّ

19) گـُـشُنْ گالڃ پَه لاشاروحُمَیْری  * پَه چَهْــباروپَـه بِــنْت ودَشْـتِـیاری

20) وطن وَشـِّـن پَـه هَرانسان عاقل  * نَکـَـنْ دوری چَه آ کۏهانْ مَـنی دل

21) شـَـپَئ اِسْتارومَهْتاپا گـَـنـۏکـُـن  * تَهی نـا و تَهي وۏشانْ وَرۏکـُـــنْ

22) عجب شَرَّنْ تَهی کـۏنـَرْ تَـهی داز  * کِه ایّوبا دَیَنْ گال وگـُـشَنْ راز

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

طبیعت و آثار:

کونْـزَگ ▼= کوزه

دِڃـگ و پادڃـنْـک▼(dëhgopāëhnk) = دیگ و سه پایه اش

 ̈طاسِنی = سنجاق قفلی

کــَـپـَـل ▼= سفال

لانْــچ = لـنْج

تــَمْبو  ▼=چادر صحرایی

سُواس = نوعی کفش که آنرا با برگ داز  (درختچه ای وحشی) می سازند

مُرْداک یا پَرُند(پَرَند) = وسیله ای برای بالا رفتن از درخت خرما

این مطلب با کمک شما دوستان ادامه خوهد یافت:

شعر بلوچی ( اشعاربلوچی) از ج گرگیج؛ب حسن زهی؛ش جمالزهی؛ ح آبیار؛ی نوکلاتی و م کازی

شعر واشعاربلوچی ازشاعران وبلاگ نویس :جلاالدین گرگیج؛

بهمن حسن زهی؛شعیب جمالزهی؛

حسین آبیارو یارمحمد نوکلاتی؛مبارک کازی؛مرادساحر

1)شعری از جلاالدین گرگیج   :

http://kelkebaloochestan.blogfa.com/

بُهار بهار بهارنت وشّی لالَه زارِنـْـت

کِشْتـِنْتَ و کِشارِنْت، شَه اِستونا تَوارِنْت

گـُوات آتــَگـَئ پَه کارا جَمْ کـُرْتـَه جَمّرانا 

باگـَئ خُوشی و وَشی، پاچ کرتگی دَرانا

ڌِگار نه هُشْک، که تـَرّنـْت،گِرْدْ سبزَگِنـْت و جَرّنْتّ

اَورانا گِـنْد که رڃچَنْت ،زانـَئ گـُشـَئ که زَرّنـْـتّ

گـُلِنت و بلبلنْـتا سَبْزگ و سُنـْبلنتا

هرجا ڌِگار جُـشیت چَمَه گی قُلقلنتا

بلبل تمام وانـَنْت نۏک اورْتگی بهارڃ

گـُلان باید مَرۏچی  لۏ ̈طنـْت شـَـمّا تـَوارڃ

گۏن گۏن اَوْری تـَوارن،شعری اَسپا سُوارُن

حاجت نـَیـِنـْت بُهارا، من سبزگ و بُهارُن

بلبل تمام وانـَـنـْت جُوانڃن لیکـّو مَرۏچی

مَیْل آتـَگـَئ دلـَـیْـتا جَنڃن بیتّ بلۏچی

2)بهمن حسن زهی  ومحسن حسن زهی 

مدیریت وبلاگ روستای  وۏگڃنک؛لاشار   :

http://oginklasharzamin.blogfa.com/post/35

سرزمین بلوچستان

مَئ مکــُّران جان زنده باد     (مکران جان من زنده باد)

سرحد زمین پاینده باد         (سرحد زمین پاینده باد)

هر دو مَنی مُلک و کــَـتان     (هر دو وطن و خانه من اند)

هر دو مَنی شهر و کـِیان     (هر دو شهر و کیان من اند )

هر دو مَکان کامران          (مکانهایی کامران هستند)

هر دو دیار جاودان           (هر دو چون دیاری جاودانند )

سَوْزڃن گـُل و سبزڃن نلان (در این دیار گلهای سرخ و نی های سبز وجود دارد)

کـَوْرو تـَلار و مَچَّگان  (دراین سرزمین رودخانه کوه و صخره و درخت خرما وجود دارد)

نڃستن بَرڃ مُلک، بُزْدلان   (در سرزمین من افراد بزدل و ترسو وجود ندارد)

مَردنـْت و شڃرانـی نران    (مردان این سرزمین همچون شیران نر دلاورند )

پیرنـْت و بازڃنڃ جُوان     (تعدادی  پیرند  و عده ایی جوان )

شَه خاش بـِـرَیْن تان زاهدان  (وقتی که از خاش تا زاهدان برویم)

گِنْدَئ تـَوْ شهر حافظان         ( شهر حافظان  زاهدان را می بینید)

سنگان تـَمین و تـَمندان       (از سنگان و تمین و تمندان)

تـُرْشاب و لادیز تان تفتان   (از ترشاب لادیز و کوه تفتان تا میرجاوه و کوه بزمان)               

پیشین نۏک آباد و دَلگان   (از پیشین نوک آباد تا دلگان)

تانْ چابهار تو چَکــّـَران      (اگر به سوی چابهار بروید)

شه پَهْرج و کـَـلپۏرَگان      (از ایرانشهر تا کلپورگان

ساربۏگ و نڃکشهر ماهکان  (ازساربوگ نیکشهر تاماهکان را می بینید)

صدیق زهی تان داروکان    (از  صدیق زهی تا داروکان)

نۏکجوب و بُمپور و سۏران (نوکجوب بمپور سوران سرباز لاشار و مهرستان )

سرباز لاشار و مِهرستان

شَه کـُنارک نۏبندیان    (از کنارک و نوبندیان) (همچنین کوهک جالق و نوبندیان اشاره کرد)

کۏهَک و جالق اڃرافشان

رنـْدڃن بلۏچِ پاکستان     (  بلوچ  کشورهای پاکستان عمان ترکمنستان)

شه سوئد تان افغانستان   (درسوئد افغانستان تانزانیا و هندوستان نیز ساکنند)

تانزانیا و هندوستان

یڃ شئ بلۏچ مَرد کلان  ( بلوچ ؛بزرگ مرد تاریخ است)

کوچ و بلۏچَئ وارثان   (قوم بلوچ وارث و فرزندان قوم کوچ و بلوچند) در شاهنامه )

شَه کۏها بگر تا بندران (از کوه گرفته تا بندر )( جنوب شرق ایران)

پَهْکان بلۏچَن پَر جهان  ( همگی قوم بلوچ در جهانند  )

3)ابیاتی از مدیر وبلاگ دانشجویان بلوچ خاشی:

http://dbaloochkh.blogfa.com

عید یَهتـَه سورِنت پَه جهانا    

 گل مستـَـنت و شـَـوْکڃنن تماما

بلبل ته مزار وانگه سُـرْنا په ڌگارا  

 مرد و جـَـن شاباش گــُـشن پیر زمانا

کڃنگ چـَه سَرا دور کنن شۏدِن دلانا  

گِــنـْـدُک کنـَـن همدگرا ته لۏگ و دَوارا

شهد و شکرنت عید شیرین پَه زُبانا

عیدِنت و تمام نۏک کـنـَـنْت سِلـّڃن پـُچانا

 ماه برکت رپْـته شـَه یڃ مُلک و هـَزانا

 عید رمضان یَهتـَه پَه جاه دلا شادا

پَهْکڃن هـَـنْکا پُر بوتـَـن شـَه عطرِ  اَعیدا

4) شعر از حسین آبیار  :

http://sahman214.blogfa.com/

تـَهی  ̈طـَــ̈ط  و داما  من  پَدا  کـَـپْتـُن

یَکْبـَرا  رنـج  و   مِهْنـَـتــا   کــَـپْتـُن

گـَم  مَـنی باز بو؛  چَه  هَما   وَهْدا

چَه  تئی رُکْسار  من  جُتا  کــَـپْتـُن

تـَوْ نـَکـُت هِچ یاد چَه مَنا هِچ  داب

نی  مَنِ  بڃـوَس  تڃـوَکا  کــَـپْتـُن

چَه وَتی شانا تـَـوْ نـَگِپْت مَئ دست

اَچْ   تـَـئی  دستا   بڃ  کـَسا  کــَـپْتـُن

شَرْم  تـَرا  کـَـیْتِن  چَه مَنِ  دروڃش

نڃ  مَنا  رَهْچار ؛ بڃـنـَـوا  کــَـپْتـُن

گَر تئی درگاه  بڃــوَسا  نڃ جاه

چۏ  مَنِ  مسکین   پَرْچیا  کــَـپْتـُن

من نـَـبُن  نـُـهـْمڃت  چَه تئی  درگاه

بِل که منْ ناچارْ  سَک گدا کــَـپْتـُن

لازُما شَرْ بَنْت  کـُل مَنی  کاران

من   اُمـڃتــانی   مـڃتـَگا   کــَـپْتـُن

گـَم  مَوَر شـَهْـبڃک  چَه  گلـَئ رَنْدا

گل  تئی   کـَیْتِن   بـِلْ  دَرا  کــَـپْتـُن

چَهْـبار؛16/12/91شمسی

(شعر: چَه  یار محمد نوکلاتی)

نــــــۏکـــــڃــــن گُــُــدان

گۏش بـِدار میرڃن بلۏچ

گـَپّڃ جَنان هَکـّڃن ؛ پَه رۏچ

                             دلـْگۏش منی گپّا بـِدار

بـِراتـُن تــَـهی من هَن بلۏچ

گۏن تو منی دَزْبَنْدیــِنْت

براتـَئ وَتی لۏگا مَسۏچ

دُژمِن شـُمَئ پــَـیْداوَرِنـْت

دۏستان کـَـنـَئ گۏن دِرّ و دۏچ

جـِــنـْدَئ   وَتــــی نادانـیا

جَهلا کـَـپانـَئ رۏچ په رۏچ

تو گلـبُنان کـــوشّ کــَـنـَئ

دارَئ وَتی واسْتا کُروچ

دنیا تــــــمام آســـــودگِنـْت

وارِی گـُوَزَنـْت تـَیّ ماه و رۏچ

نون کـُهْنـَگان کَــَـشّ چَه گـُوَرا

نۏکڃن گـُـــدان پَه وَت بدۏچ

یارْ مَحْــــمَدی پـَنـْـتاں بُزور

لۏگا منِنْد تـَوْ مۏچ و مۏچ

   ڌڃهَئ گــَم: مبارک کازی

دل چۏ کانچا پُرُشیتّ سِتـْک باور بـِکـَـن * مارا تئی گــَم کـُشیتّ سِتـْک باور بـِکـَـن

چُش که گِندان من مَرْچیگڃن وانِندهان * زانتــَئ دریـا هُـشیت سِتـْک باور بـِکـَـن

آ دلا کـه إدا مـِهْـرَئ سـَـوْدا کـُـتــَـگ  * دَرْدئ آسا جُـشـیت سِتـْک باور بـِکـَـن

ڌڃهَئ گــَـم که دلا وَهدڃ بڃ چاڗ کـَـنت * وَت سَرا جَلْ جُشیت سِتـْک باور بـِکـَـن

تــَـوْری مردم وَتی جـانئ هـۏناں بدَنـْـت * کازی دنـیا گـُـشیت سِتـْک باور بـِکـَـن

شائر:لــَـچّه کارْ: مُبارکْ کازی

 آ جوئیــَـئ اَرْمان:مرادساحر

سِسْتــَگـَئ چه پُلڃن بڃلان بَسْ نهـِنـْت  * نِـشْتــَگــَئ چۏ هُـشْک و حَـیْران بَسْ نهِـنـْت

چـَه وتــیگــان یــک گـُوَر و گِــسْـتاهـَئ  *چــۏ تــَـرا کــُرْتـگ پـَرڃـشــان بَسْ نهـِنـْت

جُـلـْگــَهـڃن بـازار و تـئی مـڃتگ گــلڃن* دُرُست بَـیانـَـنـْتّ پَهْک  وَیْران بَسْ نهـِنـْت

چَه رَدڃن کِـرْدان تــَـئی، گـُوَنْگڃن شهیـد * تــَـلـْوَسَنـْت مـان کــَـــبْـران  بَسْ نهـِنـْت

آجـــوئـیَـئ هـَـجْگڃن اَرْمـان مان دلا*چـِسْت کــَـنْت که سۏز و سۏزمان بَسْ نهـِنـْت

ساحر تــَـوْ إڃ زِنـْدَئ گلبانگئ تـــَـــهـا *بَـزگی گــُوازڃنـَئ رۏچـــــــان  بَسْ نهـِنـْت

شائر:لــَـچّه کار: مراد ساحـــر

با چند تصویر آموزشی:

انار:

کــَـلات = قلعه

کــُـلی = بلبل خرما

اَپْـس = اسب

اَژدِیا = اژدها

 شادی = میمون

  شـَـپْ چَلـَـتــُک = خـُـفـّاش

سِیَه مار = افعی

تــَـلار = صخره

 ̈طـیــ̈طیاسْک = نوعی لک لک

پُـگــَـل = قورباغه

ماهیگ = ماهی

خط بلوچی دانلود فونت بلوچی

این مطــلب ثابت است برای مطالعه ی مــطالب جدید به پــست بعدی مراجعه نمایید:

پَـه بَــلُــۏچی گــَــپّــانـی وانَـگا فـُـونْـتـا دانْـلود و نَـصْـب کـَـنِـتْ

پَـدا فونْت (Times New Roman . arial) ( آریــال وتایمزا )

هَـنْ نَـصْـبْ کــَـنِـتْ

برای اینکه بتوانید مطالب وِبْلاگ را مطالعه واستفاده

کنید ابـتدا این فـونْت را دانْـلود سپس آنرا درسیـستم خــود

نـَـصْــبْ نمـاییــد.سپس فونت آریال را هم نصب نمایید 

برای دریافت فـونْـتِ بَـلـۏچی

اینجا کلیک کنید:(...) 

دوستانی که تازه به این وبلاگ می پیوندند باید عناویــن مطالــب را کِـلیــک نموده تا که

به همه ی مطالـب این وبلاگ دسترسی پیدا کنند در انتهای عناوین مطـالـب

عدد( 1  2  3) رامی بینید اگر آن اعداد را کلیـک نمایید مطالب قدیمی را خواهید دید!!

سپس مطـلب دلخواهـتان را کلیک نمایید.

ساده ترین راه تایپ حروف بلوچی در فونت arial (آریال)

وفونت(Times New Roman):

بعدازاینکه صفحه ی تایپ را بازنمودیم حـتماً :>>>>>:

1.کلیک در insert سپس کلیک در سمت راست صفحه symbol

 سپس کلیک درزیرآن یعنی:  more symbol  

2.انتخاب فونت آریال درگوشه ی چـپ پنجره

3.یافتن حروف بلوچی درفونت آریال ( ۏ - ڃ - ڌ -  ̈ط )

4.ساختن کلید میانبر(shortcut key )درانتهای پنجره برای تایپ سریع

ۏ= و alt  +    ڌ = ذ  +   alt درپایانassign یاتأیـیددرانتهای پنجره

5پیداکردنِ این دونقطه درفونت آریال درخارج ازالفبای انگلیسیــــ>>>

̈سپس میانبُرِ  ̈ (ک +  (altوگذاشتن این  ̈ درسَـمْت راست حرف

( ط = ̈ط)

ڃ  =    m +  alt     ودر نهایت کلیکassign یا تأیید پس از

هر میانبُـری که ساخته اید زمینه ی تــایـپ سریع فراهم خواهد شد.