الـفبای زبان بلوچی

سَــیَــد زَهورْشا هاشمی:

1)بــیــا پـَــدا شَـتْــکڃن تلارانی دلان دِرّان کــَـنِـن
گـِــران بُـھـاهِـڃـں دۏسـتـی و مِھْرا پـَـدا ارزانْ کــَـنِـن
 ◄شـَتْکڃن تلار:صخره ی سفت
2)تــَـهــی دوهِـڃـن گالان مـئ ناسَرْپَـدڃـن دلْ گـۏن جَـتَـگ
بـــیـــا پــَــدا گالان و گـَـپّـــانْ گـُـۏن زِری نــۏدان کــَـنِـن

◄زری نۏد:مِه دریایی
3)ما را چَه راها گِسَـر کـُـرْتــَـگ یـڃ   بـڃ راھڃـن سَران
یڃ دلـَـئ هۏنان چَه،سُھرڃن مادنـڃ رَنْـدان کــَـنِـن
◄گِسَرْ:گیج◄ مادَنْ:ظرف مِسی
4)نی  دلا سَھْـڗڃن که جُوانِڃن رُۏچ چَـمّانْ اَنْدرِنْـتّ
زانْ پَه زانْ نِـنْـدِنْ جَگر بـُـرّڃن غـَمـان تالان کــَـنِـن

ترجمه ی  بیت 4) :

{دلم را آرام کن که روزهای زیبا؛ درون چشمانْ مَـنَـنْـد
 کنارهم می نشینیم و غمهایمان را می زداییم}{درد دل میکنیم}

5)راہ مــئ بـَـسْــتــَگ اگان کـۏہ و تــَـلار و گِـرڃشـَـگان
گــۏن وَتی سرْپَـنْـجَگان شڃـری، رَھِـڃ بـُـرّانْ کــَـنِـن
◄گِرڃشـَگ:جَنگل
6)مــیــرانی پـُـرُشْتـَـگِـڃن بان و رَبَـدْ مَـئ سنگرِنْـت
چــه بَـدڃن هۏنان سَگارانی زِھان سۏھان کــَـنِـن
 ◄رَبَد:رده ی راست دیوار◄وۏن:هۏن=خون

7)کـَـمْبری دَوْرِڃ پَـدا کارِن و مانْ جانا پـَهــِل
مـَکّـهـِڃـن ماتانی مِهر و دۏستـیـّــَـئ  شڃران کــَـنِـن

8)نـــارَوایان  پَه مَـئ  گــُـوَرگِـنْـدانْ  کـُـتـَـگ  وُۏمـان پَـدا
شَکــّــَـلِڃن ارْواہ و گــَھْـگـیــرِڃن سَـرانْ بڃرانْ کــَـنِـن
◄وۏمان:دلتنگی شدید◄پَدا:دوباره ◄شَکــَّـلڃن:بهترین

◄گـَـهْگیر:شَرخروسرمَچار؛گوَرْگِـنْـد:سینه ؛پهلو(اندرون)

9)چـــۏ گِرُۏک و بیـر و نَـپْـت و آسْ گــُـوارِڃن جَمْـبَـرا

دُژْمُـنــانــی زِڃــد و مِڃـتاپِـڃـن لـَـدانْ سۏچان کــَـنِـن
◄گِرۏک:رعدوبرق مڃتاپ:زمین فراخ و

◄زِڃـد:برازندگی  وزیبایی
10)پـُـلــِّـڃــن دیـــوّان و مَـراگاھانی کــۏھـِڃـن هاتِـرا
دہ سـَـری ســوتّ و ھزارْ گــَـنْجڃـن نـَـپان تاوان کــَـنِـن
◄مَراگاه: مجلس شاد؛جشن ◄نپان:فواید
11)مانْ تـَـرّنْـتّ «ھـانـُـل و «مَھْـگـُـل» اَگان دڃما مـَـئ
مـنّـتــانِـش زورِنْ بنْدیگِـش گـُـۏن  وَتی کـَـوْلان کــَـنِـن

12)دورْ نَـهـِـنْـتّ منزلْ ھزارْ گنج و ھزارْ نازڃـن  سَـیَـد
ھـَـمْــبَــلاں زُورِن چۏ کـَـوْرا دُورسَـرِڃن رُمبان؛ کــَـنِـن

◄هَـمْـبَـل:یارصمیمی

شعرمولوی روانبُد:

1)جی مکــُّران مام یَـلان◄یلان:جوانان بهادر
باتــَـئ مدام عیش و گـَـلان◄گـَـل:خوشحال

2)هَـنْچۏ که صد بَـرْگِڃن گـُلان ◄هَـنْچۏ:مثلِ
گۏن ناز و کـَهیب و گـَـنْگـُلان  

◄گـَـنْگـُلان:شادی وشعف
3)پَـروا مَبات تَی بلبلان
کشّنْـتّ پَه سۏزی زَیْمُلان ◄زَیْمُل:ساز
4)نالـَـنْتّ چۏ نُه بۏگڃن نَـلان ◄نَـلْ:نی

تَئ بَچ گۏن شڃری تَوْکــَـلان ◄شِڃر:شیروحشی
5)جۏش و خُرۏش و وَلْوَلان
گـُـرَّنْتّ که تُرَّنْتّ دڃوَلان
6)گیران تَیّ زرّین چَنْگـُـلان
بِـراهُـنْـدَگِڃن هم گـنْگلان ◄بِـراهُـنْـدَگ:رفیق
7)پـِنْـڌَئ دو بِـراگِڃن سَـنّــَـلان ◄ پـِنْـڌَئ:گدایی می کنی
هَـنْـزارْ بَـنْـدی دِرَنْگـَـلان

دو بِـراگِڃن سَـنّــَـلان:ریسمان محکم
8)شڃر گـُرگِڃن صاحِبْـدلان
سۏجا مَگِر چه پاگــَـلان ◄پاگـَلان:نادانان
9)دائم دَمَـنـْـتّ رُۏکِڃن جَلان ◄رۏک:روشن
بِـرانْـز دَیَـنْتّ مَوْجِڃن دلان
10)چۏنْ بیتّ کِه کـَـپْـتَـئ مشکلان؟ ◄کپتئ:افتادی
استین گۏن مَستڃن تـُـرۏنْگـَـلان

◄استین:ابربزرگ◄ترۏنگل:تگرگ
11)هر رُۏچْ گـُـوَزَنْـتّ تَـیّ منزلان◄رۏچ:روز
گِرَنْدان و شیکّان و شَلان ◄گرند:صدای ابر
12)ژَنْد کـَـنَـنْـتّ تَیّ جَنْگلان
باگانی سبزڃن سُمْبُلان
13)شاهین گۏن نَکْـشِڃن بانْـزِلان ◄بانزل:بال
دۏشی نسیما شیکِّـتَگ
14)کۏهی جُـران سَر کشّتَگ
مَکــُّـران  مُجانْ مانْ پۏشِتَگ
15)هیرْتڃنْ شَمۏران شَنْزِتَگ
تِـرَمْپــِـش چۏ دُرّا دِرَنْـزِتَگ

◄ترمپ:قطره هیرْتڃنْ شَمۏر:

قطره های ریز باران ومِه صبحگاهی
16)شومِّڃن شَمالا سَرْکـُتَگ
استینی سبزڃن جَگــِّـتَگ
17)جَمْبَرْ چۏ دڃها سُرِّتَگ◄دڃ:دیو
گِرَنْدا پَه هـَـیْـبَـتْ گـُرِّتَگْ

18)آسی چَه چَـمّان پَرِّتَـگ
بیرْ مانْ دِرَچْکانْ چَنْڌِتَگ◄بیر:آذرخش
19)استین چۏ کۏها لـُـمْـبِّـتَگ◄ لـُـمْـبِّـتَگ:خمیده شده
گرانین رَگامان گـُـرِمْـبِّـتَگ

◄ رَگامان گـُـرِمْـبِّـتَگ:باران موسمی آوازسرداده است
20)آپْ چۏ تَـیابا رُمْـبِّـتَگ◄تیاب:ساحل دریا
مکرانْ زِمینّی مَــ̈طِتَگ

◄آب مکران رادربرگرفت و پوشاند
21)دنیا صباحَـئ منزلِـنْـتّ
گرما مسافرْمَهْـتـَـلِـنْـتّ
22)دڃما تـَـهارڃن جَنْگلِـنْـتّ
یــِڃ زندگی بڃ حاصلِـنْتّ
23)گاهی غم و گاهی گـَـلِـنْـتّ
نادان چیا چۏ غافلِـنْتّ
24)گِـرانْجان و سُست و تَـنْـبَـلِـنْـتّ
شیطانَـئ رُمْبا شاملِـنْتّ
25)دائِم گۏنْ بِراتا پَـنْـڌَلِـنْـتّ◄پَنْڌَل:مَکروحیله

عطاشاد:

1)آسْ وَتــی و گِـــسْ وَتـی سِـنـْگْ  وَتـی  و سَـرْ وَتـی
زَیـْـمـِـڃــنْ دلا کـجـا بَـران تــیــر وَتـــی جـَـگرْ وَتـی
2)کڃنَگ و کـَـسْتــَـئ جَـمْبَـرِنْـتّ نَپْـتا شَلیتّ و هارْ بیتّ
اُ یِـڃ  گِـدانـا نِـشْـتَـگِن ! گـُـواتا کـَنَـئ اِسْپـَرْ وَتی
3)آسِـن پَـه آسْ مــۏم بـیـتّ ، آپْ نـَـبــیــتّ دِل تـئــی
اُ مَــنـی مـِـهْــرَیْحْ  وَشِّـیانْ! بیا واهَگانْ بِـبَر وَتی
4)سـیتّ پَه جَنگْ شَـکّـلِـنْـتّ،وَتْ پَه وَتا بَدَلْ نَهِنْـتّ
دُژمُــنا هـَـوْرا مــانْ سَـرا هـَـارْ کـُـتــَه هـُنـَر وَتــی
دل که سُچیت اگاں«*عطا»! شیرکِـنـِـڃن گالْ زهر بَـنْـتّ

زَیمڃن دل◄دل زخمی

کـَـسْتْ◄ :قصدوکینه آسن:آهن

هار◄:سیلاب واهگ: خواهش وتمنّا

هَوْر:ْاَوْر◄:باران شیرکِن:شیرین